Zwijgen, Het (2006)

Alternatieve titel: Song from the other side

Regie

Adri Schrover, André van der Hout

Scenario

André van der Hout, Adri Schrover

Release

23 maart 2006

Producent

Wilant Boekelman, Jan van der Zanden

Duur

95 minuten
Filminformatie

Verhaal

Combinatie van archiefmateriaal en speelfilm levert whodunitmysterie op over een universiteitsmedewerker die zijn wetenschappelijke distantie verliest tijdens zijn onderzoek naar traditionele Drentse moordliederen.Victor Dreisen, een wat luie assistent-onderzoeker aan het Amsterdamse Instituut voor Volkscultuur, erft van een vergeten oom een huisje bij het Drentse Koekange, een streek van spookachtige veengebieden, mistige kanalen en zwijgzame mannen. Daarom dient hij bij zijn baas (die weggelopen lijkt uit een Voskuilroman) een voorstel in voor een onderzoek naar lokale liederen die de toedracht van moorden uit het verleden bezingen. Als hij zich in het verwaarloosde huisje vestigt, leert hij al gauw hoe elk gehucht zijn eigen moord te bezingen heeft. Hij ontmoet Geesje, een jonge vrouw die een groot aantal moordliederen uit het hoofd kent. Zijn wetenschappelijke distantie komt al snel op de tocht te staan. Als Dreisen erachter komt dat zijn eigen huisje rond 1920 het decor is geweest van een driedubbele moord, raakt hij verstrikt in een almaar vijandiger en mysterieuzer wordende gemeenschap.

Cast

Vincent Croiset (Victor Dreisen), Rosa Reuten (Geesje Wieringa), Susan Visser (Heleen Kleingeld), Nynke Laverman (slagersvrouw), Huib Broos (Andries Wiegman), Rutger Remkes (Schaapsherder), Huug van Tienhoven (Veerman/kistenmaker), Ben Ramakers (Albert Haar), Joop Keesmaat (Beerta), Nelly Frijda (Notaris), Eric van der Donk (Oom Lambertus), Frank van den Bos (Fietsenmaker), Mirjam Hegger (Agente), Danny ten Hag (Agent), De Kift (Toneelgroep), Wim Maters (Vader van Geesje), Ahmed Salah (taxichauffeur), Thijs Alberts

Ontstaan

Na Diep en Guernsey is Het Zwijgen de derde titel uit het VPRO-project De Oversteek.

Opgenomen in Drenthe (o.a. Dieversluis) en Amsterdam (Meertens Instituut) vanaf eind februari 2005 tot eind maart 2005.

De draaiperiode voor deze film, geschreven en geregisseerd door André van der Hout en Adri Schrover, (De Arm van Jezus), verliep nogal stormachtig. Op de eerste draaidag lag er meer dan een halve meter sneeuw in de provincie Drenthe, waar het belangrijkste deel van de film werd opgenomen. Aan het eind van de draaiperiode waren er zomerse dagen met temperaturen van boven de 20 graden en dat was een nog veel groter probleem aangezien de film zich in de winter afspeelt.

Hoewel Het Zwijgen is gebaseerd op een ware moord, hebben de regisseurs verder alles zelf verzonnen, inclusief de dader en een nieuw slachtoffer zoveel jaar later. Voor de film werd archiefmateriaal gemaakt dat er uitziet als ware het 1970.

De speelfilm ‘HET ZWIJGEN’ beleefde donderdag 26 januari 2006 een wereldpremière in samenwerking met de Volkskrant tijdens het International Film Festival Rotterdam. Op die avond vierden het festival en de Volkskrant hun 25-jarige partnerschap.

Pers

Mariska Graveland in ‘de Filmkrant’ van februari 2006: “(…) Vincent Croiset weet die nogal obligate transformatie en de hallucinante ervaringen die daarop volgen niet overtuigend neer te zetten. Croiset is ietwat kleurloos en doet vooral verlangen naar een acteur als Jeroen Willems, die in veel hogere mate de verwilderde keurigheid uitstraalt die het verhaal nodig heeft. Vooral de bijrollen roepen wat vraagtekens over de regieaanwijzingen op: sommigen acteren of ze in een kinderfilm uit de jaren vijftig terecht zijn gekomen (het hoofd van het Meertens Instituut meneer Beerta en de Drentse archiefbeheerder bijvoorbeeld). De kokette maniertjes en geforceerde intonatie van Susan Visser werkt misschien nog wel in de tv-serie ‘Gooische vrouwen, maar in HET ZWIJGEN verstoort ze de mooie mistige sfeer die deze film ook uitstraalt. (…) In het kantelen van de werkelijkheid zijn Van der Hout en Schrover goed, maar deze keer zijn de bouwstenen te brokkelig om hem ferm te laten staan.”

David Sneek op cinema.nl van donderdag 23-3-2006: "(...) In een van de liederen wordt een onopgeloste moord beschreven, die op verschillende manieren voortleeft; het is nog altijd een taboe-onderwerp in Koekange, en bovendien lijken er overal echo's van aanwezig. Die parallellen zijn aanvankelijk het sterke punt van de film. Zoals in De arm van Jezus de reis van een vader en die van een zoon gelijk opgingen, zo worden in Het zwijgen ook voortdurend verrassende en fraaie verbanden tussen heden en verleden gevonden. Ook het dubbellagige moordmysterie is boeiend. Maar de manier waarop de verschillende lijnen ten slotte verward raken, stelt teleur. Zoals ook het melodramatische slot het nuchtere begin geen recht doet.”

Jos van der Burg in 'Het Parool' van 22 maart 2006: "(...) Het zwijgen is een moordmysterie dat het niet moet hebben van een ingenieuze plot, maar van de geheimzinnige sfeer, waaraan de muziek van De Kift en de Friese fadozangeres Nynke Laverman sterk bijdragen. Om het anekdotische te overstijgen, bevat de film mythische verwijzingen naar onder anderen Odysseus en veerman Charon, die over de Styx - in dit geval een kanaal - de doden naar het dodenrijk vaart. Ook bevat de film fascinerend archiefmateriaal. Ooit veenarbeiders op turf zien stampen en springen? Het zwijgen fascineert, maar de film is nogal in zichzelf gekeerd. Veel is letterlijk in nevelen gehuld. Net als Victor bevindt de kijker zich steeds in een raadselachtige wereld, wat na een tijdje een kunstmatige indruk maakt. Stilistisch is Het zwijgen dik in orde, maar de film ontbeert dramatiek. We moeten het doen met de suggestie van drama. Maar wel een fraaie suggestie."

Mirjam Groen in 'Zone 020' van 22 maart 2006: "(...) Dat Victor niet meteeen twijfelt over sommige gebeurtenissen is wel wat onwaarschijnlijk. Daarnaast is Croisets acteren niet altijd even sterk, maar zijn fascinatie voor de geheimzinnige Geesje brengt hij goed over."

Naomi Dorré in On Stage van 23 maart 2006: "(...) Het mysterie ontvouwt zich onder begeleiding van het prachtige moordlied - gezongen door Nynke Laverman - en gaat gepaard met oude archiefbeelden van turfstekers. Samen met het waterkoude polderlandschap geeft dit de film een unieke sfeer. Ook krijgen de acteurs in Het Zwijgen veel ruimte om hun rollen gestalte te geven. Het lijkt net of Croiset steeds ter plekke improviseert. Dat maakt Victor Dreisen kwetsbaar en draagt bij aan de spookachtige dreiging die in de loop van de film de overhand krijgt. Bij iedere verdere ontwikkeling van het verhaal zakt Dreisen steeds verder in een poel waarin feiten en fictie door elkaar lopen. Begint hij net zo door te draaien als zijn overleden oom? De nieuwsgierige onderzoeker twijfelt aan zijn verstand, maar hij zet door en vervreemdt steeds verder van de wereld om hem heen, en helaas ook van de kijker. Dit laatste zorgt dat Het Zwijgen de spanning niet tot het eind kan vasthouden, maar de 'poldergeest'-sfeer zorgt dat de film de moeite waard blijft."

Mike Peek in ‘NL20’ van 22 maart 2006: “(…) het is vooral een verademing om te zien dat Van der Hout en Schrover weten wat montage en stijlmiddelen zijn. Dansende mensen met te grote maskers, een ouderwets pontje inclusief mysterieuze kapitein, archiefbeelden die mensen uit het heden bevatten: het zijn geen wereldschokkende vindingen, maar ze dragen wel bij aan een overtuigende ‘Lynchiaanse’ nachtmerrie in de zo vredig ogende polder.”

Prijzen

The Silver Tooth op het Ill Rigas Starptautiskais Fantazijas filmu festivals in Riga in mei 2007.

Filmuziek

De Kift

Camera

Adri Schrover

Montage

André van der Hout, Adri Schrover

Geluid

Marco Vermaas

Distributeur

1 More Film BV

Bioszalen

9 bij première

Kleur

K/ZW

Meer info

Officiële website: http://www.hetzwijgen.nl/.

Budget

900.000 euro

Art director

Gert Brinkers
Afbeeldingen