Erik of het klein insectenboek (2004)

Regie

Gidi van Liempd

Scenario

Cecilië Levy

Release

9 december 2004

Producent

Hans de Weers, Clea de Koning

Studio

Egmond Film and Television, AVRO Televisie, Tradewind Pictures GmbH, Private View

Duur

95 minuten
Filminformatie

Verhaal

De tienjarige Erik is een dromer die zich liever bezighoudt met fantaseren over zijn geheime liefde Rosalie dan met het voorbereiden van een spreekbeurt voor school. Als hij onverwachts de kans krijgt om een nacht lang tussen de insecten te leven ontdekt hij een magische wereld vol avontuur. Vriend of vijand, mug of doodgraver, alle insecten willen meer weten van die rare tweevoeter die ineens uit de lucht komt vallen en alles over hun gewoonten weet. Met de meest rare bokkesprongen weet Erik zich uit soms penibele situaties te redden en na een onvergetelijke nacht waarin hij veel geleerd heeft staat hij de volgende dag weer voor de klas en houdt een spreekbeurt waar de vonken vanaf vliegen....

Cast

Jasper Oldenhof (Erik), Anne Mieke Ruyten (Moeder Erik), Jaak van Assche (Opa van Erik), Gregor Frenkel Frank (Betovergrootvader), Trudy Labij (Omie), Yale Sackman (Rosalie), Lenette van Dongen (Juffrouw), Hugo Haenen (Vader Erik), Alfred van den Heuvel (Meneer van Vliegvleugel), Jörgen Rayman (Hommel), Plien van Bennekom (Lieveheersbeestje), Bianca Krijgsman (Lieveheersbeestje), Georgina Verbaan (Mevrouw Mug), Kees Hulst (Doodgraver), Lineke Rijxman (Doodgraversvrouw), Serge Henri Valcke (Regenworm), Johnny de Mol (Verkennermier), Peter Van den Begin, Stany Crets, Arent Jan Linde, Dennis Overeem, Edward Reekers, Marco Maas, Cees Heyne, Hugo Koolschijn, René van 't Hof, Johnny Kraaykamp jr.

Ontstaan

Het boek van Godfried Bomans verscheen voor het eerst in 1941. Godfried Jan Arnold Bomans werd geboren op 2 maart 1913 in Den Haag. Na zijn rechtenstudie in Amsterdam te hebben afgebroken, start hij een studie pyschologie in Nijmegen. In 1931 brengt hij reeds op 17-jarige leeftijd zijn eerste toneelstuk, getiteld Bloed en liefde, uit. Zijn literaire debuut maakt hij in 1932 onder het pseudoniem Bernard Majorick; de gedichtenbundel Dryfjacht en het prozastuk Gebed voor Nederland. Grote bekendheid krijgt hij met Memoires of gedenkschriften van Mr. (in latere drukken minister) Pieter Bas (1937) en Erik, of het klein insectenboek (1941). Zijn fantasievolle en humoristische verhalen spreken zowel volwassenen als kinderen aan. Op 22 december 1971 overlijdt hij in Bloemendaal.

In 2000 wordt een start gemaakt met de scenario ontwikkeling en in 2001 scharen de AVRO, FINE BV, het Stimuleringsfonds en het Co-Productiefonds Binnenlandse omroep zich achter het project. In het vroeg voorjaar van 2002 start de pre-productie van ERIK OF HET KLEIN INSECTENBOEK.

Cabaratière Lennete van Dongen maakt haar filmdebuut als juffrouw van Erik. Thomas Acda was de rol van Dikke Hommel aangeboden, maar hij was net gewicht verloren en bedankte voor de rol.

De filmmaker Gidi van Liempd debuteert op 66-jarige leeftijd. Gidi van Liempd, die een lange carrière achter zich heeft van commercial- en opdrachtfilmer, voegde een dode vader toe en ook Bomans' einde werd gewijzigd. Met scenariste Cecilie Levy verving hij het origineel door een conventioneel happy end.

De verfilming kostte 5 miljoen euro.

Facts

Met motto van Leonardo da Vinci: “Noit tutti siamo esiliati, viventi entro le cornici di uno strano quadro. Chi sa questo, vive da grande. Gli altri sono insetti.” In vertaling: Wij zijn allen ballingen, levend binnen de lijsten van een vreemd schilderij. Wie dit weet, leeft groot. De overige zijn insecten. (Leonardo da Vinci in een brief aan Gabriele Piccolomini).

Het is niet de eerste maal dat het beroemde boek van Bomans is verfilmd. In 1979 werd er al een televisiefilm geproduceerd. Toen werden de insectenrollen vertolkt door onder meer Jan Blaaser (tor), Ko van Dijk (glimworm), Mimi Kok (kruisspin), Bernard Droog (bij), Sacco van der Made (hommel) en Siem Vroom (hooiwagen).

Pers

Sven Gerrets in NL20 van 8 december 2004: “(…) Voor Nederlandse begrippen is de trukendoos helemaal opengegaan: special effects, indrukwekkende decors en grootste kostuums. Toch knaagt een beetje het gevoel dat dit soort films vele jaren geleden al in andere landen werden gemaakt. HONEY I SHRUNK THE KIDS lijkt zowel in verhaal als in special effects erg op ERIK OF HET KLEIN INSECTENBOEK, maar Honey stamt alweer uit 1989. (…)”

Jos van de Burg in 'Het Parool' van 8 december 2004: "(...) De verandering van een springlevende in een dode vader is geen gelukkige ingreep, want het bezorgt de film een zwaarte die niet past bij de vederlichte, magische toon van het boek.(...) De film, waarin de debuterende Jasper Oldenhof een uitstekende Erik is, wekt de indruk dat de makers lang met het boek hebben geworsteld. Kennelijk sneuvelde op het allerlaatst nog een scène die wel in de persinformatie staat beschreven. Vonden de makers het door mieren in mootjes hakken en braden van een regenworm te spannend voor kleine kinderen? Er blijven genoeg angstige scènes over, zoals het door Erik op een scherpe tak spietsen van een spin. Het best geslaagd is het uiterlijk van de film. De art-direction van Alfred en Jelier Schaaf en het kostuumontwerp van Rien Bekkers zijn sprookjesachtig. Het slakkenmotel zou niet misstaan in de Efteling. Dat in de insecten bekende acteurs/cabaretiers verstopt zitten, levert ook een bijdrage aan de feestvreugde. (...) Het is niet genoeg voor een goede film. Het onevenwichtige Erik of het klein insectenboek zal niet de klassieke status van het boek bereiken. Voor de film gelden de woorden van de wesp: ''Men is het of men is het niet. Als men het niet is, wordt men het nooit.''"

Anna van der Gaag in 'Metro' van 9 december 2004: "(...) Het restultaat is een ?lm die de goedkeuring van Godfried Bomans, als die nog geleefd had, zeker had gekregen. Creatieve kostuums, mooie decors, wat subtiele aanpassingen en een sympathieke hoofdpersoon. Erik of Het klein Insectenboek mag zeker geslaagd genoemd worden. (...) Jasper Oldenhof, die Erik heel natuurlijk neerzet, (...) Gidi van Liempd (dit is zijn eerste speelfilm) weet de belevenissen van Erik visueel, maar ook inhoudelijk net zo boeiend te maken als Bomans dat deed. Erik of Het klein insectenboek is echt een fillm om tijdens de kerstdagen met de kids heen te gaan."

Willem Schouten in 'SP!TS' van donderdag 9 december 2004: "(...) Driekwart eeuw later heeft de fabel niets aan kracht ingeboet. Dank daarvoor gaat vooral uit naar regisseur Gidi van Liempd. Samen met een uitblinkend team van decorbouwers en kostuumontwerpers is hij erin geslaagd een wereld te creëren die in magische uitstraling en vooral rijkdom aan fantasie niet onderdoet voor met oneindig veel meer financiële middelen gezegende wereldveroveraars als Harry Potter. Het slagen van Erik of het Klein Insectenboek is natuurlijk voor een flink deel afhankelijk van de juiste sfeer. Maar ook de batterij vaderlandse acteurs die de verschillende beesten die de jongen ontmoet belichamen, verdienen een pluim. Van Jörgen Raymanns jolige hommel tot Georgina Verbaans springerige mug en Serge Henri Valckes meesterlijke mentor van een regenworm, ze zien er even oogverblindend als springlevend uit. De Nederlandse familiefilm beleeft een grootse periode en enorme populariteit bij het publiek. Maar waar Pluk van de Petteflet en Pietje Bell al te zeer blijven hangen in kluchtige slapstick weet Erik of het Klein Insectenboek echt het hart te veroveren. Dus als er in de komende feestmaand maar ruimte is voor het bezoeken van een familiefilm, laat het dan Eriks betoverende insecten-odyssee zijn."

Movieguide.nl: "(...) Erik Of Het Klein Insectenboek, een soort vaderlandse versie van The Wizard Of Oz en Alice In Wonderland, is een voor Nederlandse begrippen uniek project. Met spectaculaire decors en indrukwekkende kostuums is de insectenwereld gecreëerd. Essentieel zijn de special effects die het verhaal tot leven wekken: vliegende insecten, uitvergrote planten en bloemen en uiteenspattende regendruppels. In één woord: schitterend. Het is ook heel bijzonder dat de acteurs de insecten vertolken. Dat doen zij met behulp van flitsende digitale elektronische hulpmiddelen meesterlijk. Temidden van de staaltjes computertechniek wordt ook de moraal niet vergeten, maar deze ligt er gelukkig niet al te dik op. Tijdens zijn reis door de insectenwereld krijgt Erik te maken met tijdloze thema´s als discriminatie, het verschil tussen gevoel en verstand, liefde, vriendschap en jaloezie, egoïsme en overlevingsdrang."

Ronald Ockhuysen in 'de Volkskrant' van 9 december 2004: "(...) Van een echte spanningsopbouw is geen sprake. Van een nieuwsgierigmakende verhaallijn evenmin.(...) regelmatig wordt er tussen Wollewei en opa's werkkamer heen en weer geschakeld, om duidelijk te maken dat hier sprake is van een fantasiewereld én een realistische wereld. Deze keuze haalt het tempo eruit. Daardoor wordt de film houterig en doet hij ouderwets aan. De neiging alles uit te leggen is bovendien overbodig; er is in 2004 geen kind meer te bekennen dat moeite heeft om tussen verschillende verhaalniveau's - levels noemen ze dat - heen en weer te schakelen. Erik, of het klein insectenboek is zo'n productie waar de beste bedoelingen van afdruipen. Er zit veel passie in de schepping van Wollewei. Het slakkenhotel ziet er met zijn parelmoeren wanden breekbaar uit, en het klamme, donkere hol van de doodgravers heeft een beklemmende sfeer. Maar wat duurt het allemaal lang, en wat zijn de dialogen log zodra vragen over Eriks identiteit - Bomans' speerpunt - aan bod komen. Van Liempds energie is gaan zitten in de effecten en de geloofwaardigheid. Dat heeft fnuikende gevolgen voor de verteerbaarheid van deze oubollige parade."

Brigitte van Meurs in On Stage van 9 december 2004: "(...) De film ziet er mooi uit, maar het probleem is dat een sterke verhaallijn ontbreekt. Erik of het klein insectenboek is een vrolijk gekleurde collage van kostuums, special effects en humorvolle momenten, maar het verhaal wordt maar niet meeslepend. Het is als een schilderij dat er aardig uitziet, maar dat je niet weet te raken."

Mark van den Tempel in ‘PreView’ december 2004/januari 2005: “(…) Erik gaat van insect naar insect waardoor de film aanvoelt als een serie losse toneelstukjes. Er wordt geen spanning opgebouwd, want er staat niets op het spel. (...) Erik is met liefde gemaakt en heeft het hart op de goede plaats. Maar in de strijd met concurrenten als Pluk en Floris tellen andere kwaliteiten harder."

Prijzen

Gouden Film voor 100.000 bezoekers op 26 januari 2005.

Filmuziek

Ellert Driessen

Liedjes

Dat gevoel dat liefde heet / Sandy Goeree. Andere liedjes: Sjoe be da be doeb, Plim plam plem, Instinct, De lijst. Speelduur van de gelijknamige cd: 18'56''.

Camera

Hein Groot

Montage

Els Voorspoels

Kostuums

Rien Bekkers

Geluid

Simone Galavazi

Distributeur

UIP

Bioszalen

85 bij première

Bezoekers

112.984

Kleur

Kleur

Meer info

http://www.erikdefilm.nl

Co-productie

Nederlands-Duits-Belgische co-productie

Budget

5 miljoen euro

Art director

Alfred Schaaf

Decors

Todd van Hulzen

Soort film

Familie
Afbeeldingen