Minoes (2001)

Alternatieve titel: geheimnisvolle Minusch, Die

Regie

Vincent Bal

Scenario

Tamara Bos, Vincent Bal, Burny Bos

Release

6 december 2001

Producent

Burny Bos

Duur

92
Filminformatie

Verhaal

Tibbe, beginnend journalist bij de Killendoornse Courant, staat op het punt ontslagen te worden. Eigenlijk is hij te verlegen om een goede journalist te zijn, maar de hoofdredactrice geeft hem nog één kans. Terwijl Tibbe tobt waar hij een goed verhaal over kan schrijven, ontmoet hij de merkwaardige juffrouw Minoes. Zij is, naar eigen zeggen, vroeger een kat geweest, en ze gedraagt zich inderdaad nogal kats: ze spint, ze geeft kopjes, ze slaapt bij voorkeur opgerold in een doos en kan met katten communiceren. Tibbe heeft eerst zo zijn twijfels over juffrouw Minoes, maar als zij hem, dankzij haar kattencontacten, aan het exclusieve nieuws helpt waarmee hij zijn baan kan behouden, besluit Tibbe haar als assistente aan te nemen. Als tegenprestatie krijgt zij gratis kost en inwoning. Een fantasievol avontuur ontspint zich tegen de achtergrond van het oer-Hollandse stadje Killendoorn, waar iedereen elkaar kent en iedereen zich ook met alles bemoeit. De talloze poezen en katten in het stadje Killendoorn slaan het mensenvolk gade en voorzien Minoes, en dus Tibbe, van alle laatste nieuwtjes. Op een dag ontdekken de katten dat meneer Ellemeet, fabrieksdirecteur en zeer geliefde plaatselijke weldoener, vooral een boosdoener blijkt te zijn. Als juffrouw Minoes ervoor zorgt dat Tibbe de duistere zaakjes van meneer Ellemeet publiceert, keert de gehele bevolking van Killendoorn zich tegen Tibbe. Tibbe weigert echter zijn bericht te rectificeren en wordt op staande voet ontslagen. Dit laten juffrouw Minoes en haar 'kattenpersdienst' niet op zich zitten.

Cast

Carice van Houten (Minoes), Theo Maassen (journalist Tibbe), Pierre Bokma (meneer Ellemeet), Marisa van Eyle (mevrouw Ellemeet), Sarah Bannier (Bibi), Jack Wouterse (burgemeester Van Weezel), Hans Kesting (Harrie de Haringman), Olga Zuiderhoek (mevrouw Van Dam), Kees Hulst (meneer Van Dam), Bianca Krijgsman, Plien van Bennekom alias Plien & Bianca (roddeltantes) , Bas Teeken (Sjoerd de Wit), Lineke Rijxman (Pia Bongers), Janny Goslinga (bakkersmevrouw), Wim van den Heuvel (meneer Pastoor), Chris Bolczek (politieagent); poezenstemmen: Gert-Jan Dröge (dikke zwarte kater), Nelly Frijda (straatkat van dienst), Paul Haenen (mevrouw Pastoor), Wim T. Schippers (Simon de Schoolkat), Annet Malherbe (Jakkepoes), Katja Schuurman (zus van Minoes), Frits Lambrechts (Joop), Loes Luca (tante Moortje), Hans Teeuwen (Tinus)

Ontstaan

Scenario: Tamara Bos, met adviezen van Vincent Bal en Burny Bos, naar het gelijknamige hoorspel van Annie M.G. Schmidt uit 1961. De met een Zilveren Griffel bekroonde roman verscheen in 1970.

De Vlaamse regisseur Vincent Bal (1971) maakte eerder een aantal korte films en de low budget-langspeelfilm DE MAN VAN STAAL. Ook al was DE MAN VAN STAAL allesbehalve een publiek succes, toch dreef deze film de Nederlandse producent Burny Bos in de armen van de Vlaamse filmregisseur. ,,Ik heb niet gekeken naar de commerciële successen maar naar de cinematografische capaciteiten van Vincent'', zei Burny Bos. Vincent Bal is een grote fan van ,,de koningin van de Nederlandse jeugdliteratuur'' en als kind was Minoes zijn lievelingsboek. De cineast voelde zich zeer aangesproken door ,,het mooie en fantasierijke verhaal vol humor, spanning en ontroering''. Deze verfilming zag hij dan ook als een jongensdroom die in vervulling ging.

Budget: 18 miljoen gulden/ruim 240 miljoen frank (elders 12 miljoen). De opnamen startten op vrijdag 1 december 2000 en eindigden op 15 maart 2001. Locaties: Utrecht, Hilversum, Schiedam, Rotterdam, Alkmaar, Amersfoort en Amsterdam (vlak boven de IJ tunnel). In Amsterdam werd ook in Studio Singel gefilmd. In Amsterdam werd ook in een studio gefilmd.

Opgenomen in 59 draaidagen met 1021 takes. Alleen om de poezen te laten praten, komen er wat computeranimaties bij kijken. Alle opnames gebeuren met echte katten. Daarvoor is de hulp ingeroepen van Tineke Rheenen, ,,een van de beste poezentrainsters die in Europa te vinden zijn''. Veel gebeurt in de studio. Poezen lopen nu eenmaal 's nachts over de daken en deze scènes kunnen veel beter in de studio opgenomen worden. Jakkepoes is een Britse korthaar blauw en wel de poes die altijd in de Sheba-kattenvoerreclames te zien is geweest.

Carice van Houten zat niet bij de eerste reeks audities. Zij bleek allergisch voor katten, daarom slikte ze pillen. In het echt heeft ze blauwe ogen, maar door gele lenzen in te doen werden groene kattenogen bewerkstelligd.

Het verhaal is hier en daar geupdate: Tibbe tikt op een laptop in plaats van een schrijfmachine (maar wel met tikgeluiden) en bliept zijn auto van afstand op slot.

Kattenvoermerk Whiskas vervaardigde een speciale commerical bij MINOES.

Voor Minoes schreef Vermeersch 41 korte jazzy stukjes, die gemiddeld nauwelijks een minuut duren (track 14 is zelfs niet langer dan 4 seconden). De muziek op de Minoes-soundtrack wordt uitgevoerd door een trijkkwartet en door Vermeersch eigen band de Flat Earth Society. Zelf is hij te horen op vibrafoon, saxofoon en klarinet. De filmmuziek van Minoes is uitgebracht op Vermeersch's eigen label "Zonk!"

Documentaire The Making Of Minoes (regie: Siem Stevens) werd op woensdag 5 december van 15.42-16.10 uur op Nederland 3 uitgezonden. Landelijke première: 6 december 2001, maar verschillende theaters vertoonden de film al vanaf 5 december 2001 in matineevoorstellingen. De film zorgde ervoor dat de verkoop van het boek meer dan verdubbelde, de speciale filmeditie van 20.000 exemplaren bij Querido was in een maand uitverkocht.

De op 4 oktober 2002 door Warner Home Video op DVD en Video uitgebrachte film bereikte in het eerste verkoopweekend al de Platina Status (meer dan 100.000 exemplaren).

Facts

Met een titelsequentie waarin het silhouet van juffrouw Minoes als een kat op, over en tegen de namen van de cast- en crewleden springt.

Op donderdag 8 augustus 2002 ging de film in 80 Duitse bioscopen in première; een record voor een Nederlandse film.

Investeerders in de film-cv werd een minimum-opbrengst van 14% gegarandeert, maar het werd 27%.

MINOES kwam op 27 februari 2004 in Quebec, Canada in de bioscoopen door La Fête Distribution. In de eerste week box office werd 180.668 dollar binnengehaald, waarmee de film op 5 binnenkwam.

Pers

Mark Moorman in 'Het Parool' van 5 december 2001: "(...) Minoes is een charmante film, gedragen door het sterke spel van Carice van Houten als een poes die in een juffrouw verandert, en Theo Maassen als de verlegen journalist van de Killendoornse Courant. In de talloze bijrollen de rest van het Nederlandse acteerbestand dat met zichtbaar plezier naar het plaatsje Killendoorn is verhuisd. Bij Abeltje was gekozen voor een vorm die het kennelijk wat stoffige Annie-materiaal door de MTV-molen moest halen. Snel gemonteerd en een soundtrack vol popsterren. Bij Minoes is juist het ouderwetse dat de boeken hebben, geaccentueerd. (...) Ook de schurk van het verhaal, de fabrikant meneer Ellemaat (lekker vet gespeeld door Pierre Bokma), is een kapitalist van ouderwetse snit. (...) De combinatie van de jonge Vlaamse regisseur Vincent Bal en de ervaren cameraman Walther van den Ende is een voltreffer geweest. Naadloos worden de scènes waarin sprekende katten worden opgevoerd, verweven met het spel van de acteurs. De brug wordt geslagen door Carice van Houten, die volkomen natuurlijk ergens halverwege de katten- en mensenwereld is blijven steken en in de kleinste bewegingen iets katachtigs heeft bewaard (zonder in Cats-maniertjes te vervallen). Minoes komt wat betreft de sprekende rollen van de 'echte' katten in de buurt van films als Babe en Stuart Little, daarbij geholpen door de stemmen van Annet Malherbe, Hans Teeuwen en Wim T. Schippers. De special effects staan hier geheel ten dienste van het verhaal. Of Minoes Harry zal verslaan is maar de vraag, maar wat Harry in overdosis aan promotionele vuurkracht, special effects en decibellen heeft, maakt Minoes goed met een film die de misschien wat ouderwetse kwaliteit van het werk van Annie M.G. Schmidt op een overtuigende wijze naar het witte doek brengt."

Dana Linssen in 'NRC Handelsblad' d.d. 5 december 2001: "(…) Minoes is met flair en vaart gemaakt, vol humor (óók in beeld en art direction) en avontuur en zo innemend gespeeld door Van Houten en Maassen dat je je als toeschouwer voortdurend zit te verkneukelen. Nu de bezoekcijfers van Harry Potter na twee weken wat in zouden kunnen zakken, haalt distributeur Warner Bros. met Minoes de echte gouden troefkaart tevoorschijn. Als de kinderfilm in Nederland op deze heerlijke manier volwassen mag worden, dan groeit er in ieder geval in Nederland een generatie op die niet meer op die kerstfilm van volgend jaar wil wachten om naar een Nederlandse productie te kunnen. Kattenhaters worden vanzelf poezenliefhebbers van deze film. En kattofielen spinnen om hun gelijk. Je hoort ze krauwen en kroelen. Minoes is misschien wel de meest blije familiefilm die er hier ooit gemaakt is."

Jan Pieter Ekker in 'de Volkskrant' van 6 december 2001: "(…) Vincent Bals film ademt de gezellige kneuterigheid van Annie M.G. Schmidt, zonder ook maar een moment ouderwets of achterhaald te zijn. (…) Het knappe van Vincent Bals film is dat werkelijk alle veranderingen ten opzichte van het bekroonde kinderboek uit 1970 verbeteringen zijn en tegelijkertijd niets van de charme van Annie M.G. Schmidt verloren is gegaan. (…) De perfectionistische regisseur bemoeide zich met alles; van de geestige, geanimeerde openingssequentie tot het affiche. Met engelengeduld is gesleuteld aan de katten, die met behulp van gedrilde katten uit het commercial-circuit, bewegende modellen, digitale technieken en de stemmen van bekende Nederlanders als Paul Haenen en Hans Teeuwen stuk voor stuk een eigen karakter kregen. (…) Maar de grootste attractie van Minoes is Carice van Houten. In haar parmantige, groene mantelpakje en met groen gelakte nagels. (…) De lichtvoetige Van Houten maakt Minoes tot fantastisch familie-amusement, dat de concurrentie van Harry Potter aan moet kunnen."

Eric Koch in 'de Telegraaf' van 6 december 2001: "(…) De jonge actrice Carice van Houten speelt met verve de menspoes Minoes. (…) Tal van kleine grapjes in de geslaagde Annie M.G. Schmidt-verfilming van regisseur Vincent Bal en producent Burny Bos dragen ertoe bij dat zij naast hun enthousiaste kroost een genoeglijke avond of middag beleven."

Prijzen

Op het International Children's Film Festival te Montreal (Canada) heeft Minoes de CIFEJ prijs voor Best Feature Film 2002 gewonnen.

Op 22 april 2002 kreeg de film ook een 'Jenny' voor 'best bezochte Nederlandse film' in de periode 2000-2001.

De filmmuziek van de Vlaming Peter Vermeersch werd genomineerd in de categorie 'Ontdekking van het Jaar' van de World Soundtrack Awards 2002.

Het affiche van Michael van Randeraat won op 2 oktober 2002 de Skrien afficheprijs 2002 ("Het speelse affiche straalt de fantasierijkheid van de film uit. Van kleine kinderen tot hun opa’s en oma’s, iedereen wordt aangesproken door het beeld van juffrouw Minoes, die in mantelpak over een dak vol katten en scheefstaande schoorstenen sluipt. Van Randeraat heeft de goede balans gevonden tussen de grote hoeveelheid tekst en het beeld. De verplichte credits liggen tamelijk letterlijk in de dakgoot en voor de illustratie werd niet gemakzuchtig een still uit de film geplukt, maar een nieuw en krachtig beeld geënsceneerd. Hiermee heeft de ideale Nederlandse kerstfilm een passend, sprookjesachtig affiche gekregen.").

Producent Burny Bos kreeg het Gouden Kalf Beste film 2002 ("De film is licht, warm en geestig. Vormgeving, acteerprestaties, scenario en muziek creëren een compleet eigen wereld, die even specifiek als universeel is. De zichtbaar uitstekende samenwerking tussen de regisseur en de producent resulteerde in een zeer geslaagde en originele Nederlandse familiefilm.").

Carice van Houten kreeg voor haar rol in MINOES het Gouden Kalf voor Beste Actrice 2002 ("Carice van Houten weet haar dialogen met een lichtheid te brengen die tuttigheid in charme omzet; een prestatie die gemakkelijker lijkt dan hij is. Met de lenigheid van een poes verleidt ze niet alleen Tibbe, maar ook het bioscooppubliek.").

Op het filmfestival van Chicago won de film in november 2002 de eerste prijs gewonnen in de categorie Beste Internationale Live Action Film.

Op het kinderfilmfestival van Bellinzona in Zwitserland in november 2002 bekroond met een speciale prijs van de Europese organisatie MEDIA Salles.

In april 2003 kreeg de film de Freeze Frame Youth Jury Prize for Best Feature Film op het Freeze Frame International Children's Film Festival in het Canadese Winnipeg.

Special mention of the jury op het International Film Festival for children and Youth, Buenos Aires (Argentinië) in oktober 2003.

Best Live action feature film in the international competition op het International Children's Film Festival in Hyderabad (India) in november 2003.

Filmuziek

Peter Vermeersch

Camera

Walther Vanden Ende

Montage

Peter Alderliesten

Kostuums

Bernadette Corstens

Geluid

Mark Glynne

Bioszalen

120 bij première

Bezoekers

360.494 bezoekers in 2001 plus 828.660 in 2002

Kleur

Kleur

Meer info

http://www.kidsplanet.nl/minoes

Co-productie

Jan Roelfs

Art director

Vincent de Pater

Boxoffice

3 (557.177 gulden), 3, 3, 3, 3, 4, 4, 5, 7, 7, 9, 9, 11, 15, 17, 19. Op donderdagmiddag 10 januari 2002 namen hoofdrolspeelster Carice van Houten en producer Burny Bos de Platina Film in ontvangst (meer dan 200.000 bezoekers).