Bram Fischer (2017)

Regie

Jean van de Velde

Scenario

Jean van de Velde

Release

13 april 2017

Producent

Richard Claus, Michael Auret, Hugh Rogers

Links

FT recensie | IMDB

Duur

124 minuten
Filminformatie

Verhaal

In het Zuid-Afrika van 1963, waar de onvrede tegen de ongelijkheid groeit, worden op een middag in het dorpje Rivonia bij een inval de kopstukken van het ANC opgepakt. Aan deze groep wordt een negende lid, dat al eerder gevangen genomen was toegevoegd: Nelson Mandela. Er is het blanke regime veel aan gelegen om de groep als voorbeeld te stellen en tot de doodstraf veroordeeld te krijgen. Gerespecteerd advocaat Bram Fischer neemt hun verdediging op zich. Wat het regime niet weet is dat Fischer eigenlijk de tiende verdachte had moeten zijn. Dat is de start van een proces waarin Bram Fischer heikele paden bewandelt. Wanneer de geheime politie gaandeweg Bram Fischers dubbelrol ontdekt, komt hij voor een moreel dilemma te staan: verkiest hij de verdediging van zijn cliënten boven zijn eigen veiligheid en dat van zijn gezin?

Cast

Peter Paul Muller (advocaat Bram Fischer), Sello Motloung (Nelson Mandela), Antoinette Louw (Molly Fischer), Dan Robbertse (rechter De Wet), José Domingos (Percy Yutar), Conrad Kemp (Joel Joffe), Daniel Janks (George Bizos), Morné Visser (officer Dirker), Fezile Mpela (Bruno Mtolo), Willie Esterhuizen (luitenant Swanepoel), Izel Bezuidenhout (Ilse Fischer)

Ontstaan

BRAM FISCHER is een productie van Richard Claus & Co. en Spier Films, in coproductie met BNN-VARA, On Stilts Productions, Wild at Art en Broadbean Media. De film is tot stand gekomen met steun van het Nederlands Film Fonds, Netherlands Film Production Incentive, CoBO Fonds, Abraham Tuschinski Fonds en The Department Of Trade And Industry South Africa.

Afrikaans en Engels gesproken.

Jean van de Velde wilde een Zuid-Afrikaan als Nelson Mandela. De Brit Idris Elba had hem al eens gespeeld, net als de Bahamaan Sidney Poitier en de Amerikanen Morgan Freeman, Danny Glover en Laurence Fishburne. Toen de film twee jaar geleden groen licht kreeg, heeft Van de Velde onmiddellijk de casting van Nelson Mandela in gang gezet. De favoriet van casting director Christa Schamberg was Tumisho Masha, die naast zijn acteerwerk presentator is bij radio- en tv-programma's. Maar die vroeg te veel geld. Daarna bleef Sello Motloung over, maar hij miste vier tanden. Sello Motloung (midden 40, exacte geboortejaar onbekend) was eerder te zien als Madiba's lijfarts in Invictus (2009) en in Rudolf van den Bergs Tirza (2010) als taxichauffeur. Na de opnamen werd bekend dat acteur Tushimo Masha gearresteerd voor mishandeling van zijn vrouw.

Jean van de Velde in 'de Volkskrant': "Een van de kleinzoons van Mandela was de acteur gaan intimideren, en bepaald niet op subtiele wijze. Hij wilde weten waarom de familie niet bij de productie werd betrokken. Hij wilde kort gezegd geld zien. 'Deze kleinzoon heeft een slechte reputatie, hij is al een paar keer veroordeeld. Wij hebben Sello geadviseerd: zeg maar dat het een buitenlandse film is en dat jij daar voor bent ingehuurd. Wij gaan niet met die man praten, want hij voegt aan ons verhaal niets toe. Daarna werd het stil."

In 2013 speelde Antoinette Louw (Molly Fischer) de hoofdrol in Die Laaste Tango van Deon Meyer. Voor deze rol ontving zee en SAFTA Award voor ‘Beste Actrice’. Ze was de eerste Afrikaanse vrouw die deze prijs in ontvangst mocht nemen.

In 2016 was Sello Motloung (Nelson Mandela) te zien in één van Zuid Afrika’s meest succesvolle speelfilms Happiness is a Four Letter Word, van Thabang Moleya. Ook speelde hij de dokter van Nelson Mandela in de film Invictus, naast met Morgan Freeman en Matt Damon.

Pers

Joost Broeren-Huitenga in 'de Filmkrant' van april 2017: "In Nederland is de naam Bram Fischer misschien niet algemeen bekend, maar in Zuid-Afrika is hij belangrijk genoeg om het vliegveld van zijn geboorteplaats Bloemfontein sinds 2012 met zijn naam te tooien. De in een geprivilegieerde Afrikaner-familie geboren advocaat zette zich in de jaren zestig in tegen de Apartheid in zijn land, met als belangrijkste wapenfeit de verdediging van een groep ANC-leden waaronder Nelson Mandela in 1963-1964, in wat bekend staat als het Rivonia-proces. De zaak is genoemd naar de plek waar kopstukken van de protestgroep Umkhonto we Sizwe ('speer van de natie'), de militante tak van het ANC, werden opgepakt toen zij aanslagen tegen het Apartheidsregime voorbereidden. Saillant detail: Fischer zelf was eigenlijk één van hen, een leider binnen de Zuid-Afrikaanse communistische partij, door de autoriteiten als terroristisch bestempeld. Slechts bij toeval was hij niet aanwezig toen zijn kameraden werden opgepakt. Op die dubbelrol bouwt Jean van de Velde zijn biopic annex spionagethriller annex rechtbankdrama Bram Fischer. Hoewel de titel van de film een persoonlijke geschiedenis doet vermoeden, richt Van de Velde zich exclusief op het proces. De film opent met een martelscène tijdens een politieverhoor, waardoor de schuilplek van de groepering wordt ontdekt, en eindigt (op een korte epiloog na) met de gerechtelijke uitspraak. Peter Paul Muller speelt de titelrol, als enige Nederlander in een verder Zuid-Afrikaanse cast. Over de accuraatheid van zijn Afrikaanse accent, waar hij volgens de persmap met tomeloze energie aan werkte, mogen meer ter zake deskundigen oordelen. In ieder geval is dat harde werk nergens storend, en zet Muller — die eerder met Van de Velde samenwerkte aan de All Star-komedies — een bewonderenswaardig subtiele rol neer. Fischer kan zich niet in de kaart laten kijken terwijl zijn vrienden en gelijkgestemden in de beklaagdenbank zitten, en Muller maakt die tweespalt in de rechtbankscènes intiem voelbaar. Daaromheen bouwt Van de Velde een solide thriller. Zonder dat het opdringerig wordt, benadrukt de regisseur visueel de surveillance waaraan Fischer en zijn kompanen, inclusief zijn vrouw Molly (Antoinette Louw) en hun kinderen, blootstaan. In die omstandigheden is het des te bewonderenswaardiger dat Fischer zijn strijdgenoten ervan kan blijven overtuigen dat water sterker is dan steen — dus dat geweldloos verzet de voorkeur geniet boven terrorisme. Met die centrale boodschap maakt Van de Velde een film die ook vandaag de dag relevant is. In een wereld die alleen uit zwart en wit mag bestaan, zoekt Bram Fischer — zowel het personage als de film — onophoudelijk naar de eindeloze variaties die daar tussen zitten."

Bor Beekman in 'de Volkskrant' van 13 april 2017: "(...) De geschiedenis is in een spannende thrillervorm gegoten. De scherpe rechtbankscènes worden uitgesponnen, evenals de verbeten jacht van de politiediensten op Fischer en eenieder die in verzet komt tegen het regime. Even boeiend is de achtergrond van Bram Fischer, waarmee licht wordt geworpen op de minder bekende rol van Joodse communisten in de Zuid-Afrikaanse vrijheidsstrijd. Zij werden gelijk met Mandela's ANC-top berecht. Van de Velde, opgegroeid in Belgisch Congo, filmde al vaker in Afrika, zoals voor Wit Licht uit 2008, waarin een door Marco Borsato gespeelde kok een kindsoldaat wil bevrijden. Met Bram Fischer zoekt de regisseur-scenarist het drama niet in de wordingsgeschiedenis, heroïek of plotse omwenteling in het leven van zijn hoofdpersonage. Langzaam krijgt de kijker meer van Fischer te zien, onder de druk van de politiediensten en de aanklager; we zien hem kwetsbaar worden. Een knap, ingetogen, maar geen moment fletse hoofdrol voor Peter Paul Muller (All Stars, Gooische Vrouwen), die, verstopt achter bril, hoedje en zijn overtuigende beheersing van het Afrikaans in niets doet denken aan zijn jolige rol als volkszanger in Gooische Vrouwen. Zijn Fischer aarzelt en handelt dan toch. Zonder grootse gebaren, op een enkele melodramatische flashback in zijn slotpleidooi na. Muller is de enige Nederlander in de tot aan elke bijrol overtuigende Zuid-Afrikaanse cast van dit tot in de details realistisch aangeklede historische drama. Sello Motloungs Mandela is Van de Veldes troef: nu eens geen buitenlandse steracteur die alles uit de kast haalt bij het Mandela nabootsen. Eindelijk een acteur die Madiba neerzet zónder zichtbare moeite."

Ronald Rovers in 'Trouw' van donderdag 13 april 2017: "(...) minutieus gecomponeerde en krachtige film. (...) De duisternis in de beelden van de Zuid-Afrikaanse cameraman Miles Goodall zijn een rake verbeelding van de ondergrondse activiteiten; de historische werkelijkheid komt perfect tot leven. Het is waarschijnlijk de beste film die Jean van de Velde tot nu toe heeft gemaakt. Blijft nog één ding over om te noemen: de fantastische hoofdrol van Peter Paul Muller. Geen woord, geen gebaar te veel. Een stille storm. Muller toont zowel de onmiskenbare bravoure van Fischer, als zijn besef dat elke dag de laatste kon zijn. Maar hij moest, het moest gebeuren. En hij betaalde de prijs."

Prijzen

Op zondag 26 maart 2017 in wereldpremière op het Movies that Matter Festival, als onderdeel van het Camera Justitia programma over recht en gerechtigheid. Het film- en debatfestival van Movies that Matter vindt van vrijdag 24 maart tot en met zaterdag 1 april 2017 plaats in Filmhuis Den Haag en Theater aan het Spui in Den Haag. In negen dagen biedt het film- en debatfestival ruim zestig speelfilms en documentaires waarin mensenrechten, vrede en vrijheid centraal staan. Regisseur Jean van de Velde wint daar zaterdag 1 april 2017 met zijn film Bram Fischer de publieksprijs.

Casting

Christina Schamberger

Bioszalen

25 bij première

Kleur

Kleur
Afbeeldingen
Trailer