Tonio (2016)

Regie

Paula van der Oest

Scenario

Hugo Heinen

Release

13 oktober 2016

Producent

Alain de Levita, Sytze van der Laan

Studio

NL Film

Links

FT recensie | IMDB

Duur

101 minuten
Filminformatie

Verhaal

Op 23 mei 2010 wordt de 21-jarige Tonio van der Heijden door een auto geschept en in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht, waar hij overlijdt. Het leven van zijn ouders, die hun zoon op de intensive care zien overlijden, verandert drastisch. Zijn bestaan laat een fantoompijn achter bij zijn ouders, die in alles om hen heen en in henzelf aan hem herinnerd worden. Ze rouwen, maar moeten ook proberen te voorkomen dat hun eigen levens in een neerwaartse spiraal van verdriet terechtkomen.

Cast

Pierre Bokma (Adri), Rifka Lodeizen (Mirjam), Chris Peters (Tonio), Stefanie van Leersum (Jenny), Beppie Melissen (wies), Henri Garcin (Nathan), Pauline Greidanus (Hinde), Marieke Giebels (Goscha), Tim Somer (Dennis), Tarik Moree (Jim)

Ontstaan

Het scenario van Hugo Heinen beschrijft een ‘rouwtrip’. Het is associatief geschreven, er wordt gesprongen in de tijd, er zit geen logica in, het is puur gedreven door de emoties van de hoofdpersonen.

Paula van der Oest wilde geen tearjerker maken van het verhaal en geen titelsong.

De film telde 32 draaidagen.

Voor de echte Tonio van der Heijden was muziek heel belangrijk. Zijn moeder gaf de regisseur zijn I-pod en via zijn vrienden kon ze kijken op Tonio’s muziek-account. Voor de soundtrack is gebruik gemaakt van zijn favoriete nummers. Hij hield vooral van elektronische muziek, underground-achtige muziek. Het geeft de scenes van Tonio precies de energie die daar bij hoort. Daar tegenover staat de muziek van Adri. Hij schrijft graag met klassieke muziek op. In de film wordt de muziek van twee werelden vermengd. Voor de openingssequentie is bijvoorbeeld Bach gebruikt terwijl we de vrienden van Tonio in de weer zien. Chris Peters zit in het derde jaar van de Toneelschool Amsterdam. In 2014 had hij een bijrol in de telefilm Dames 4 van Maurice Trouwborst, en had hij tevens een hoofdrol in de horrorfilm De Poel van Chris Mitchell. In 2015 was Chris te zien in de videoclip Drank en Drugs van Lil Kleine en Ronnie Flex. Tonio is zijn tweede hoofdrol in een speelfilm. Stefanie van Leersum studeerde in 2012 af aan de toneelacademie Maastricht. Ze speelde onder andere bij Toneelgroep Maastricht, de Appel, het Zuidelijk Toneel, Oostpool en Het Nationale Toneel. Verder vertolkte ze rollen in televisieseries als Van God Los, Danni Lowinski, Moordvrouw, Flikken Maastricht en Celblok H.. Daarnaast speelde ze onder andere in de korte film Sevilla uit 2012, die een Gouden Kalf won. Anno 2015 speelde ze de voorstelling Mansholt, de serie Tessa, de serie Project Orpheus. Stefanie runt samen met actrices Carolien Spoor, Jamie Grant, Isis Cabolet en Cheryl Moenen theatercollectief ‘Bouillabaisse’.

De film kreeg de goedkeuring van het echtpaar Van der Heijden: "Wij kijken heel veel films, en wij vinden dit een goede film." (Het Parool, donderdag 25 augustus 2016.) Op Nu.nl 15 september 2016: "De intensiteit van het papier is naar het filmdoek overgebracht", aldus Van der Heijden. "Het is niet zomaar een verhaal dat je graag uit handen geeft om te laten verfilmen", legt Van der Heijden uit. "Zolang je zelf een verhaal schrijft, heb je de teugels in handen. Het is bij een film afwachten wat een regisseur ermee doet. Ik wilde niet dat de figuur Tonio verminkt zou worden." Maar de schrijver had groot vertrouwen in Van der Oest. "Zij is een goede regisseur. En een film draagt bij aan het doel dat ik met het boek had, namelijk Tonio langer levend houden." Het kijken van de film was een emotionele ervaring. "Je kijkt naar Pierre Bokma die jouw verhaal vertelt. En je kijkt naar een jongen die keelknijpend op onze Tonio lijkt. Maar tegelijkertijd merk je ook dat je de esthetiek van de film, de acteerprestaties en de opbouw van het verhaal enorm kan waarderen. Het was een vreemd soort gespletenheid die ik voelde tijdens het kijken." De auteur was heel blij met de privé-screening. "Ik zag al helemaal voor me hoe het op de première zou gaan", bekent hij. "Dat ik bij de eerste beelden in snikken zou uitbarsten en de zaal zou moeten verlaten. Dat had me heel pijnlijk geleken. We zaten nu samen, met verder lege stoelen om ons heen, en konden onze emoties de vrije loop laten zonder rekening te hoeven houden met andere mensen." Nadat Van der Heijden en zijn vrouw toestemming voor de verfilming hadden gegeven, hebben ze zich niet meer met het project bemoeid. "Ik weet uit ervaring dat een film een heel ander kunstwerk is dan een roman", legt de schrijver uit. "En zeker een lijvige roman van honderden pagina's. Een regisseur maakt andere keuzes, schrapt bepaalde aspecten. Het gaat om de kern van het boek - die hebben Paula van der Oest en haar acteurs heel knap weten te treffen." "We wilden de wereld kennis laten maken met Tonio", stelt Van der Heijden. "Ik heb dat gedaan in woorden, omdat de vorm is waar ik mij in kan uiten. Het is heel mooi dat de film nu ook helpt om meer mensen bekend te maken met zijn verhaal en zijn leven."

Tonio draaide in de week van 22 september 2016 al in een beperkt aantal bioscopen. Vanaf half oktober 2016 was de film in heel Nederland te zien.Ingestuurd voor de categorie Best Foreign Language Film. Het is de derde keer voor Paula van der Oest dat haar film de Nederlandse Oscarinzending is. In 2014 werd LUCIA DE B. ingestuurd en behaalde de shortlist, maar werd uiteindelijk niet genomineerd. In 2002 was het ZUS & ZO die een nominatie ontving.

Kijkwijzer: 12 jaar (angst, drugs, grof taalgebruik).

Pers

Bor Beekman op Volkskrant.nl op 5 oktober 2016: "(...) Die springerige, non-lineaire vertelstructuur lijkt geënt op de bewustzijnsvernauwing van de getraumatiseerde ouders, die soms dof, soms radeloos en soms lucide de dagen doorkomen, zich verliezend in herinneringen, wat als? vragen en wensgedachten. Twee grote, zo niet grootse rollen voor Bokma en Lodeizen. Voor hem de kloeke scènes: een drankgelag, de begrafenisspeech. Voor haar de tussenmomenten, die evenzeer bijblijven. De dialoog klinkt geladen en getrouw, geen moment demonstratief. Bij Mirjam, duidelijk de zorgende partij binnen het gezin, spat het verdriet eraf. Bij Adri, net zo verwond maar nu eenmaal die meer naar binnen gekeerde en op zichzelf gerichte schrijver, dringt het besef op dat hij niet de meest betrokken vader was. Ook Chris Peters speelt een knappe, precies voldoende dromerige rol als Tonio, de jongen die nog zoekt naar zijn bestemming in het leven. Tonio zit vol kleine observaties: de camera die een halve tel scherpstelt op het fotolijstje met vrolijk gezin op het bureau van de chirurg, die net uitlegt dat Tonio niet te redden viel. Of dat schaaltje boterkoekjes op tafel bij de politie - doe alsjeblieft weg, sommeert Adri. Juist in het alledaagse toont de wereld zich vijandig voor de rouwende, een ontkenning van diens leed.Dat er zich in die maalstroom van pijn en verloren geluk dan tóch een rudimentaire plotstructuur aandient, is het mirakel van Tonio. De schrijver neemt zelf het stuur, richt zich op achter zijn schrijfmachine. Hij stelt zich op als detective: ordent tot er niks meer te ordenen valt. Wat passeerde er die laatste nacht? Wie was dat meisje met wie Tonio optrok? Waarom fietste hij dat laatste stuk alleen naar huis? En wat niet te beantwoorden valt, gaat over in gedachte-experiment of zinsbegoocheling: de fantasie als laatste mogelijkheid voor de vader/schrijver om dichter bij zijn zoon te geraken. Dat is ontroerend, ook al schiet de poging onvermijdelijk tekort. Er is geen rouwproces in Tonio, een ongenadig portret van twee verwoeste mensen. Er is enkel rouw."

Jan Pieter Ekker in 'Het Parool' van woensdag 12 oktober 2016: "(...) Chris Peters, in zijn eerste grote rol, overtuigt als de in de knop gebroken Tonio, Rifka Lodeizen is prachtig als moeder Mirjam. Het best van allemaal is Pierre Bokma, in de rol van zijn leven, als een gewond dier dat toch de kracht vindt om zich weer op te richten. De montage van Sander Vos is zeer zorgvuldig, het ingetogen, nooit opdringerige sounddesign ondersteunt de beklemmende sfeer. Het prachtige Who Knows van Marion Black - muziek die Tonio op zijn iPod had - zorgt dan weer voor een wonderlijk hoopvol en troostrijk slotakkoord: 'Who knows what tomorrow will bring / Maybe sunshine, and maybe rain...' Alle elementen tezamen zorgen ervoor dat Van der Oest glansrijk in haar missie slaagt; met haar tedere, genadige, sfeerrijke, ontroerende, niet sentimentele film verlengt ze het leven van Tonio wéér een stukje, zoals de requiem­roman eerder ook al deed. Tonio, de Nederlandse inzending voor de Oscar voor beste niet-Engelstalige film en vorige week de openingsfilm van de eerste editie van het Parool Film Fest, bewijst dat een boek wel degelijk een prima fundament voor een film kan zijn. Voor een film naast het boek, welteverstaan."

Mario Wisse in 'Metro' van woensdag 12 oktober 2016: "(...) met waanzinnig goede acteurs als Rifka Lodeizen en Pierre Bokma. Samen - in de flashbacks en dromen aangevuld met de prima Chris Peters als Tonio - zetten ze een indringend portret van een door een mokerslag getroffen gezin neer. (...) De non-lineaire vertelstructuur die de makers hanteren past goed bij de niet te bevatten achtbaan waarin Tonio's ouders terechtkomen. Het gehuil, het gezuip, de begrafenisspeech, Tonio's muziek, een hallucinante fietstocht door Amsterdam - het is allemaal prachtig en intens verdrietig tegelijk."

Casting

Kemna Casting

Filmuziek

Fons Merkies

Camera

Guido van Gennep

Montage

Sander Vos

ProdDesign

Harry Ammerlaan

Kostuums

Lotte Noordermeer

Geluid

Simone Galavazi

Stunts

stuntteam H. de Beukelaer

Bioszalen

59 bij première

Kleur

Kleur

Meer info

Facebook: www.facebook.com/toniodefilm
Afbeeldingen
Trailer