Knielen op een bed violen (2016)

Regie

Ben Sombogaart

Scenario

Hugo Heinen

Release

25 februari 2016

Producent

Alain de Levita, Sytze van der Laan

Links

FT recensie | IMDB

Duur

119 minuten
Filminformatie

Verhaal

Jeugdliefdes Hans en Margje Sievez leiden een gelukkig gezinsleven op hun kwekerij. Beiden werken hard om het bedrijf gezond te houden, maar hun onvoorwaardelijke liefde voor elkaar houdt ze sterk. Op een dag komt Hans de prediker Jozef Mieras tegen die hem over God vertelt en de herinneringen aan zijn streng gelovige opvoeding aanwakkert. Als Hans vervolgens een diepreligieuze ervaring heeft, is hij ervan overtuigd in direct contact met God te hebben gestaan. In de daarop volgende zoektocht naar zingeving en het eeuwige leven verliest hij het zicht op de werkelijkheid en het contact met zijn omgeving. Hij raakt steeds meer in de ban van het geloof, waardoor de verschillen tussen de familieleden alleen maar groter worden. Terwijl Hans steeds verder in de macht van de sekte lijkt weg te glijden, kan Margje weinig meer dan toekijken hoe de liefde van haar leven langzaam maar zeker verdwijnt.

Cast

Barry Atsma (Hans Sievez), Noortje Herlaar (Margje Sievez), Marcel Hensema (Jozef Mieras), Willem Voogd (Ruben), Bert Luppes (Steffen), Gaite Jansen (Johanna), Nils Verkooijen (Tom), Bart Reuten (Ruben, 11 jaar), Finn Schuitema (Tom, 8 jaar), Teun Stokkel (Hans, 12 jaar), Peter Bolhuis (Wieland), Manou Kersting (Jos Maters), Karlijn Sileghem (Els Maters)

Ontstaan

Jan Siebelink schreef het boek (waarvan meer dan 600.000 exemplaren zijn verkocht) in 2005 over zijn vader, een man die in de handen valt van een calvinistische sekte, waarna hij alles dreigt te verliezen: zijn gezin, zijn gezondheid en zijn bloemenkwekerij.

Paul Verhoeven kreeg het niet voor elkaar om Jan Siebelinks religieuze bestseller Knielen op een bed violen te verfilmen. Een kleine 10 jaar geleden waren Paul Verhoeven en zijn vaste scenarist Gerard Soeteman geïnteresseerd. Maar zij kwamen er niet uit. Verhoeven kon zich naar verluidt niet verplaatsen in de mannelijk hoofdpersoon die hij op den duur ging haten. Ben Sombogaart jaren later wel. Producent Alain de Levita van NL Film kan er bij release ontspannen over praten. “Het bleek zo’n moeilijk project”, erkent hij. Verhoeven leek de aangewezen persoon voor de thema’s die het boek behandelt. “Maar hij wilde er een gróte film van maken, met bijbehorend budget. Hij vroeg dingen die hij in Hollywood gewend was, maar die niet reëel zijn voor Nederlandse films.” Uiteindelijk haakte Verhoeven zelf af; hij besloot zijn tijd te gaan stoppen in het inmiddels gepubliceerde boek van Jezus. “Toen hebben we serieus overwogen de stekker er uit te trekken. Als je zo lang ergens aan trekt, is de energie op een gegeven moment gewoon op.”

Ook regisseur Ben Sombogaart, zelf niet gelovig, had moeite met het lezen van Knielen op een bed violen. ,,Na twee derde van het boek werd ik kwaad op de hoofdpersoon. 'Man, wat doe je jezelf aan?' was mijn reactie. Hoe naïef kun je zijn? Hoe egoïstisch? Dat was voor ons wel een opgave: hoe maak je Hans toch interessant voor de kijker? Daarom heb ik Barry Atsma gekozen voor de hoofdrol. Ik had, zoals mijn moeder dat vroeger noemde, een knappe verschijning nodig. Iemand die ook charmant kan zijn. Dat maakt alles wat hem overkomt des te pijnlijker.''

Opgenomen in o.a. Doesburg.

Atsma viel voor deze rol 9 kilo af. Hij volgde een streng dieet van aanvankelijk 1300 calorieën per dag voor de sterfscène. Daarna ging hij naar 1700 calorieën en trainde hij dagelijks heel fanatiek.

Bij de opnamen had Atsma een perfect klankbord tot zijn beschikking: schrijver Jan Siebelink die hij om advies kon vragen. De twee hadden geregeld contact over bepaalde details, zoals het juiste woordgebruik van Hans.

Barry Atsma kreeg tijdens de filmopnamen een relatie met tegenspeelster Noortje Herlaar.

De Amsterdamse singer-songwriter Yzabel nam speciaal voor de film een Nederlandstalige versie van het nummer 'We are Hallelujah' op. Yzabel: “Ik ben vereerd dat ik als nieuwe artiest gevraagd ben voor de titelsong van deze grote productie. Samen met producers Jens Munnik en Eric van Tijn hebben we het nummer ‘We are Hallelujah’ van een passend arrangement voorzien voor de film. De titelsong is uiteindelijk een geheel nieuw lied geworden en gaat over de zoektocht naar liefde, wanneer diepe angsten tot waarheid verworden. Vrij intens, maar dat sluit prachtig aan bij waar de film ‘Knielen op een bed violen’ over gaat.”

Kijkwijzer: 9 jaar (angst).

Facts

Auteur Siebelink speelt een klant in een bloemenwinkel die meemaakt hoe Hans moet knielen in de winkel om geld op te rapen. De winkelier is hem dat bedrag schuldig en heeft die biljetten op de grond gesmeten.

Pers

Jos van der Burg in 'de Filmkrant' van februari 2016: "(...) Knielen op een bed violen ziet er visueel uitstekend uit, maar is niet het aangrijpende drama geworden dat het misschien had kunnen zijn. Dat ligt niet aan de acteurs (Barry Atsma als Hans, Noortje Herlaar als Margje), maar aan de onbegrijpelijkheid van Hans' religieuze sektarisme. Waarom sluit hij zich aan bij zeloten, die zijn huwelijk en gezin de vernieling in helpen? Wat drijft hem? Is hij een hulpeloos mens die in de klauwen van een sekte valt? Een psychotische man, die in een kliniek thuishoort? Of een man die na de dood van zijn tirannieke vader een nieuwe autoritaire pseudovader zoekt in religieus fanatisme? Of zien we een man die zich boven gewone stervelingen wil uittillen, wat hem in het maatschappelijk leven niet lukt, maar wel met een extreme vorm van religie? Knielen op een bed violen schetst een tragisch geval van religieuze radicalisering. Een eeuwig actueel thema, waarvoor blijkbaar alle religies vatbaar zijn. Evenals patriarchale verhoudingen. In Knielen op een bed violen zijn vrouwen geschapen om mannen te dienen. Wie het anders ziet, is bevangen door satan. In de tweede helft van de film worden snel, te snel, andere zaken uit Siebelinks roman behandeld, zoals de generatiekloof tussen Hans en zijn jongste zoon ("Je houdt je mond, rotjong!"), en zijn relatie met zijn steenrijke wereldse buurman. Het voelt als afraffelen. Dat Knielen op een bed violen ook een déjà vu oproept, komt doordat hij in een veertigjarige Nederlandse filmtraditie over het verstikkende geloof van mannenbroeders staat. Alles is nu wel gezegd over die klamme deken. Laten we afspreken dat de traditie met deze film stopt."

Joost Broeren in 'Het Parool' van woensdag 24 februari 2016: "(...) "(...) Siebelink baseerde zijn verhaal op zijn jeugd: het boek was een poging greep te krijgen op het geloof van zijn vader. Maar na twee lagen fictionaliseren - eerst door Siebelink zelf, vervolgens in de filmbewerking door scenarist Hugo Heinen - is van die realistische basis weinig meer zichtbaar. Dankzij de chemie tussen acteurs Barry Atsma en Noortje Herlaar blijft de relatie tussen Hans en zijn vrouw Margje, die de film centraal stelt, overeind. Maar de jeugdige koppen van de 43-jarige acteur en zijn 30-jarige tegenspeelster zijn in het slotstuk van de film moeilijk te geloven als de late vijftigers die zij spelen, hoe keurig hun haar ook grijs is geverfd. Sombogaart slaagt er wel in het materiaal filmisch te presenteren. Het terugkerende beeld van het knalgele Bijbeltje van Hans' vader, een lichtpunt in een verder grauwe wereld, maakt de aantrekkingskracht die het geloof op Hans heeft visueel. En een scène waarin God tot Hans spreekt, is passend overdonderend. Maar pogingen om van Josef Mieras, de prediker die Hans terug naar het 'ware geloof' stuurt, een mystieke verschijning te maken door hem plotseling te laten opduiken en verdwijnen, zijn onduidelijk uitgewerkt. Uiteindelijk lijkt Sombogaart het niet aan te durven écht in de duisternis van Hans' geloof te duiken. Er wordt veel aan gedaan om hem sympathiek te houden, maar dat trekt eerder de angel uit het verhaal. Het hellevuur dat in de dreigende openingstitels zijn opwachting lijkt te maken, wordt verder uit de film geweerd. Het resultaat is een degelijke, maar brave verfilming, die fans van het boek ongetwijfeld plezier zal doen, maar geen nieuwe zieltjes zal winnen."

Bor Beekman in 'de Volkskrant' van donderdag 25 februari 2016: "(...) Deze wat mager gemotiveerde radicalisering wordt plompverloren in beeld gebracht. (...) Zo laat KNIELEN OP EEN BED VIOLEN weinig ruimte voor de verbeelding: als het goed gaat met de kweker, schijnt de zon; zo niet, dan heerst de schaduw. En als de prediker opduikt, is daar steeds die omineus waarschuwende muziek. (...) De inzet van humor bijvoorbeeld verzcht niet enkel de somberte maar demonstreert tevens de pijn en onmacht van de minder gelovige gezinsleden. (...) Atsma groeit gaandeweg in zijn rol (...) Hensema en Bert Luppes zijn goed gecast als predikers. (...) Herlaar speelt dienstbaar, ingetogen. Geen memorabele rol, maar ook nooit te sterk aangezet. Dat KNIELEN OP EEN BED VIOLEN zo'n veertig jaar uit het leven van de kweker moet bestaan, wreekt zich in de tweede helft van de film. Daarin wordt de nogal veranderlijke relatie met Sievez' opgroeiende kinderen te haastig verteld. Zo strompelt dit religieuze noodlotsdramsa voort, al voegt Sombogaart ook iets toe: een mildere kijke op de godsdienstfanaticus."

Filmuziek

Dirk Brossé

Camera

Piotr Kukla

Montage

Axel Skovdal Roelofs

ProdDesign

Kurt Loyens

Kostuums

Linda Bogers

Grime

Cindi van Looveren

Kleur

Kleur

Meer info

Website: www.knielenopeenbedviolendefilm.nl
Afbeeldingen
Trailer