Nova Zembla

Regie

Reinout Oerlemans

Scenario

Hugo Heinen

Producent

Hans De Weers, Erwin Godschalk, Reinout Oerlemans, Maarten Swart, Sim van Veen, Ronald van Wechem
Filminformatie

Verhaal

Nova Zembla vertelt het legendarische, waargebeurde verhaal van de avontuurlijke ontdekkingsmissie van Willem Barentsz (Derek de Lint), dat destijds is opgetekend door het jonge bemanningslid Gerrit de Veer (Robert de Hoog). In het 16e eeuwse Amsterdam waarin de scheepsbemanning wordt samengesteld is Gerrit de Veer assistent van de bekende dominee Petrus Plancius (Jan Decleir) en bovendien verliefd op diens mooie dochter Catharina (Doutzen Kroes). Als grote initiator van de ontdekkingsreis besluit Plancius heimelijk om de bleue Gerrit mee te sturen op de expeditie van Barentsz en Heemskerck (Victor Reinier) om te bewijzen de liefde van zijn dochter waard te zijn. De reis wordt een voortdurende strijd. Niet alleen tegen stormen, sneeuw en ijs - maar ook moet Gerrit zich zien te handhaven te midden van ‘door alle wateren gewassen’ ruwe zeebonken. Alleen een slimme weesjongen, Jan, kiest vanaf het begin zijn kant. De zee en de natuur onttrekken zich aan alle wetten. Het schip van Barentsz komt muurvast te zitten in het ijs en dreigt te worden gekraakt door gigantische ijsschotsen. De bemanning is gedwongen het houten vaartuig te verlaten. Op het barre Nova Zembla bouwen ze een hut om te overleven en de winter door te komen. De omstandigheden zijn erbarmelijk - de problemen zijn zonder tal: de levensgevaarlijke ‘witte beren’, de snijdende vrieskou, het gebrek aan vers voedsel…, maar vooral ook: de anderen. Maandenlang kleumen op elkaars lip’… dat houdt geen mens vol zonder gek te worden. Is er een weg terug naar de bewoonde wereld? Zijn de kaarten van de dominee wel betrouwbaar? Weet Barentsz het moreel van zijn mannen op peil te houden? En zal Gerrit de liefde van zijn leven weer in zijn armen sluiten?

Cast

Robert de Hoog (Gerrit de Veer), Derek de Lint (Willem Barentsz), Jan Decleir (Petrus Plancius), Semmy Schilt (Claes), Victor Reinier (Jacob van Heemskerck), Teun Kuilboer (Pieter Vos), Doutzen Kroes (Catharina Plancius), Jochum van der Woude (Jan Fransz), Bas Keijzer (Kok), Mads Wittermans (Chirurgijn), Juda Goslinga (Laurens), Herman Egberts (Harmen), Arjan Duine (Oene), Arend Brandligt (Adriaan), Angie Andradóttir (Puffin)

Ontstaan

Kosten film: 7 miljoen euro.

Opgenomen in Amsterdam (Oude Kerk), België (Brugge) en op IJsland, Groenland (Denemarken) en de Noordzee.

Met een kleine, maar cruciale rol voor topmodel Doutzen Kroes. Een andere bijrol wordt gespeeld door oud-wereldkampioen karate en kickbokser Semmy Schilt.

Robert de Hoog zag op internet dat Eyeworks de film ging maken, toen heeft hij gemaild dat hij heel graag in de film wilde spelen. Twee dagen later werd hij gebeld door Reinout. De Hoog over regisseur Reinout Oerlemans voor de start van de opnamen: "Zijn belangrijkste drive bij het maken van films is het vertellen van mooie verhalen. Hij omringt zichzelf daarvoor met de beste mensen en maakt daarin niet altijd de meest commerciële keuzes. Ik kan je zo twintig Nederlandse acteurs noemen waarmee hij al bij voorbaat méér publiek had kunnen trekken dan met de relatief onbekende Robert de Hoog. Maar dat heeft hij niet gedaan, omdat bij hem als regisseur de kwaliteit van het product voorop staat."

Regisseur Reinout Oerlemans liet een aantal scenes liggen: “De eerste ijsbeer die ze in het Behouden Huys neerschoten, hebben de mannen opengemaakt waarna ze besloten zijn lever te eten. Ze werden daar vervolgens zo ziek van dat die actie een groot deel van de mannen het leven heeft gekost. Hun huid ging enorm schilferen en viel bijna van hun hoofden af. Die scène stond wel in het script, en ik zag helemaal voor me hoe we dat enorm bloody in beeld konden brengen. Maar als we dat moment er in hadden laten zitten, had Nova Zembla een heel andere toon en een heel andere keuring gekregen.”

Kijkwijzer: 9 jaar (angst, grof taalgebruik).

Première op maandag 21 november 2011 in aanwezigheid van prinses Máxima en prins Willem-Alexander.

Facts

Eerste Nederlandse 3-D film opgenomen met een dubbele camera. Voor de opnamen gingen regisseur Reinout Oerlemans en cameraman Lennert Hillige op 3D-training in Hollywood.

De Groningse hoogleraar Louwrens Hacquebord meent dat de speelfilm Nova Zembla van Reinout Oerlemans boordevol onjuistheden zit. De professor heeft onderzoek gedaan en is zelf op Russisch-Nederlandse expeditie geweest naar het gebied. Volgens de hoogleraar klopt het beeld van de bemanning van geen kant. In de film is het een groep rauwe kerels die zuipen en hoereren, maar in de werkelijkheid had Barentsz gekozen voor geschoold personeel, voor geletterde en getrouwde mannen. Er heerste discipline en doorzettingsvermogen in het Behouden Huys. Een andere misser is het in beeld brengen van het poolgebied. 'Je ziet de bemanning in augustus naar een sterrenhemel kijken', dat kan dus helemaal niet volgens Hacquebord, 'het is dan poolzomer en 24 uur per dag licht.' Historische instituten, waaronder het Rijksmuseum lijken er niet mee te zitten. Naar aanleiding van de film zijn daar tot en met 27 februari 2012 ruim 70 objecten te bewonderen die in 1597 op Nova Zembla zijn achtergelaten door Willem Barentsz en zijn bemanning.

Pers

Mariska Graveland in 'de Filmkrant' van december 2011: "(...) De eindeloze stilte van het Arctisch gebied. In NOVA ZEMBLA is daar niets van te merken. Bijna de hele film is dichtgeplamuurd met bombastische, symfonische muziek. Alsof de gebeurtenissen zelf al niet dramatisch genoeg zijn. Bijkomend probleem is dat de bemanning maar niet tot leven wil komen. Het blijven aangeklede acteurs, zodat hun ontberingen je koud laten. Er wordt niet uitgelegd wie welke functie aan boord had. Het verhaal wordt simpelweg afgewerkt. (...) De driedimensionale effecten (...) worden vooral ingezet om de borsten van model Doutzen Kroes nog ronder te laten uitkomen. (...)"

Fabian Melchers op Neerlandsfilmdoek.nl op 22 november 2011: " (...) Net als in Komt een Vrouw bij de Dokter zijn de personages in Nova Zembla niet genoeg uitgediept om de kijker in het verhaal mee te krijgen. Waar dat in Oerlemans’ eerste film vooral een afkeer van de hoofdpersoon opleverde, zorgt dat hier voor onverschilligheid.Groot verschil met zijn debuutfilm is natuurlijk dat hier visueel kan worden uitgepakt. En dat doet Oerlemans uitstekend, want nergens valt aan de film af te zien dat hier met een relatief laag budget gewerkt moest worden. De aankleding is overtuigend en cameraman Lennert Hillege weet ingetogen en gevoelvol met de 3D om te gaan. Alle registers worden opengetrokken in een prachtig gefilmde flashback tussen Gerrit en Catharina. Wel wordt duidelijk dat we op het randje van kitsch balanceren als de twee geliefden hun handen naar elkaar uitstrekken, recht de zaal in. Maar zulke scènes zijn ook best vermakelijk, in deze eerste 3D-film van Nederlandse bodem. Het straalt wel lef uit. Ook in onze filmwereld kunnen er grenzen verlegd worden, maakt Oerlemans duidelijk. Het is alleen jammer dat er minder aandacht naar de uitwerking van het verhaal is gegaan. De film heeft een fraaie driedimensionale vormgeving, maar de personages zijn zo plat als een dubbeltje."

Fritz de Jong in 'Het Parool' van 23 november 2011: " (...) In de negentiende eeuw werd Barentsz een nationale held, dankzij de gedichten van Hendrik Tollens en een befaamde schoolplaat van Johan Herman Isings. De noodgedwongen overwintering op Nova Zembla, waarbij de manschappen van Barentsz de strijd aanbonden met honger, kou en ijsberen, bleek heroïsch genoeg voor eeuwige roem. (...) Artistiek voegt die derde dimensie weinig toe, maar gelukkig leidt het ook niet te veel af. Hetzelfde geldt voor het acteerdebuut van Doutzen Kroes. Haar behandeling van de (overigens niet al te denderend geschreven) dialogen laat te wensen over. Maar als de droomvrouw die Gerrit de Veer inspireert om de winterse hel van Nova Zembla te overleven, is het topmodel op haar plaats. Ook al moet ze in een malle droomscène op een schommel rondzwieren in de kerk van haar filmvader, de door Jan Decleir vertolkte predikant annex wetenschapper Peter Plancius. Wat wel afleidt, is de al te hedendaagse Nederlandse uitspraak van de acteurs: kon men nou echt geen taalcoach inhuren met een consequente visie op geloofwaardig taalgebruik in de zestiende eeuw? Afgezien van zijn middelbarescholieren-accent is Robert de Hoog overigens wel een uitstekende hoofdrolspeler. De ontwikkeling van een romantische schrijver tot een dappere zeebonk met leiderskwaliteiten biedt De Hoog alle kans om zijn aanzienlijke acteertalent te etaleren. Ook niet onbelangrijk: hij heeft een mooie kop voor dit soort heldendrama's. Maar ondanks een sterke hoofdrol en ondanks de fraaie arctische locaties wordt Nova Zembla nooit echt spannend. Zo is de romance tussen De Hoog en Kroes wel heel erg kuis. Omdat het een familiefilm moest worden, natuurlijk. Maar waarom zien we dan een scène waarin scheepsmaat van De Veer onder de dekens masturbeert met een afbeelding van Kroes? Zoiets roept wellicht vragen op bij kinderen. De grootste vraag is echter hoe het kan dat al die scheepsavonturen zo tam en statisch overkomen. In dramatisch opzicht maakt Nova Zembla weinig meer indruk dan die overbekende schoolplaat. Een hele grote 3D-schoolplaat."

Robbert Blokland in 'Sp!ts' van donderdag 24 november 2011: "(...) Zeker op technisch gebied heeft Oerlemans met NOVA ZEMBLA een prestatie geleverd die diep respect afdwingt. (...) Inhoudelijk schiet NOVA ZEMBLA echter te kort, zodat de film netto minder imponeert dan de makers vermoedelijk voor ogen stond. De vertelling (...) wordt zo sec en lineair gereconstrueerd dat het verhaal meer overkomt als een afstandelijke documentaire dan als een meeslepende speelfilm. Het enige personage dat ruimte krijgt voor enig reliëf is hoofdpersoon Gerrit de Veer (...) De bewegende geschiedenisles verveelt nooit - daarvoor is er simpelweg te veel te zien. Maar het verhaal wordt ook nooit echt spannend, wat eigenlijk de grootste makke van de film is. (...)"

Mario Wisse in 'Metro' van donderdag 24 november 2011: "(...) Het slechte nieuws eerst: NOVA ZEMBLA is wat aan de trage kant. Het goede nieuws: Oerlemans is er in geslaagd de heroïsche sfeer van die prent naar zijn film te vertalen. Dat is met name te danken aan twee personages. (...) De één [Robert de Hoog] is misschien wel de meest talentvolle jonge acteur van ons land. De ander [Semmy Schilt] maakt zijn debuut (vergeet dat rolletje in TRANSPORTER 3 even) (...) Doutzen krijgt niet heel veel ruimte om te laten zien wat ze als actrice waard is, maar ook in 3D ziet ze er betoverend uit. (...)"

Boyd van Hoeij op Variety.com op 1 januari 2012: "A love story, a large ship and nasty icebergs are all key ingredients of "Nova Zembla," though Dutch producer-turned-director Reinout Oerlemans' second effort is no "Titanic." The Lowlands' first indigenous 3D pic transforms the sea voyage of late-16th-century explorer Willem Barentsz -- whose attempt to find a northern passage to Asia ended in a prolonged stay on the islands of Novaya Zemlya in northwestern Russia when his vessel got stuck in the ice -- into a cold and action-light blockbuster. A $6.9 million local haul is solid, though offshore, the pic is likelier to harpoon ancillary biz. Gerrit (Robert de Hoog) is a puppy-eyed writer infatuated with the daughter (model Doutzen Kroes) of cartographer Petrus Plancius (Jan Decleir), who's convinced Barentsz (Derek de Lint) to set out in search of a passage to Asia via the North Pole. Hugo Heinen's screenplay's too light on historical background and character development, with Gerrit, the expedition's official chronicler, too much of a blank-slate protag to make auds care. Widescreen pic lacks overall bigscreen wow despite the 3D, with the pic coming off as a technically competent but narratively uninvolving History Channel-like reenactment. Acting is weak."

Prijzen

Binnen 4 dagen 100.000 bezoekers, goed voor de status van Gouden Film.

Casting

Matijs Wessels

Filmuziek

Melcher Meirmans, Merlijn Snitker, Chrisnanne Wiegel

Camera

Lennert Hillige

ProdDesign

Harry Ammerlaan

Kostuums

Marian van Nieuwenhuyzen

Geluid

Peter Flamman

Distributeur

Benelux Film Distributors

Bioszalen

107 bij première

Meer info

www.novazembladefilm.nl
Afbeeldingen