Wit licht (2008)

Alternatieve titel: silent army, The

Regie

Jean van de Velde

Scenario

Jean van de Velde

Release

11 december 2008

Producent

Paul Brinks, Chris Brouwer, Richard Claus, Anton Rollino

Duur

115 minuten
Filminformatie

Verhaal

Eduard Zuiderwijk heeft zijn dromen gerealiseerd in Afrika. Hij heeft een vrouw, zoontje en runt restaurant joujou. Zijn droom wordt echter ruw verstoord als zijn vrouw bij een ongeluk overlijdt en niet veel later de politieke situatie in het Afrikaanse land instabiel wordt. Na een gewelddadige overval op een nabij gelegen dorp wordt het beste vriendje van zijn zoon ontvoerd en met harde hand opgeleid tot kindsoldaat. Verlies en onmacht, hoop en woede, angst en overtuiging staan vanaf dat moment centraal in het leven van Eduard Zuiderwijk.

Cast

Marco Borsato (Eduard Zuiderwijk), Abby Mukiibi Nkaaga (Michel Obeke), Thekla Reuten (Valerie), Andrew Kintu (Abu), Siebe Schoneveld (Thomas Zuiderwijk, zoontje van Eduard), Peter Van den Begin (fotograaf François Lama), Ricky Koole (Anna Zuiderwijk, Eduard's vrouw), Sam Okello (Abu's vader), Kaya Kagimu (Mafillu), Tumelo Sibanda (Rocky Five), Mieke Lawino (Ama), Jacqueline Blom (Agnes van Dam), John Kon Kelei (Bosco), Given Stuurman (Memba), Patricia Nyamutoru (Gabrielle), Jack Sserunkuma (Army officer), Rajesh Gopie (UN officer), Adrian Galley (Ruud van Kalenberg), Nicky Rebelo (Anatol Stavros), Thabo Bopape (police officer), Emmanual Obongo (Die Hard), Vukile Ngcingwana (commander), Jefferson Mwa Katala (Fat Boy), Jerome Omara (captured boy), Nonceba Mbalo (singer at funeral), Florence Ndziba (Head mistress), Faridah Mukiibi (nieuwslezer), Patrick Muchangwe (ober), Ahmed Ssentamu (piloot), Frederick Mpuuga (rebellencommandant)

Ontstaan

Scenario: Jean van de Velde, naar een verhaal van Sandra Nagtzaam.

Wit Licht is een drieluik: een film, een album en een concertreeks in het Arnhemse Gelredome. De eerste single, Wit Licht, verscheen in april 2008. Het album Wit Licht lag in september in de winkels. In oktober stond de zanger op het podium van het Gelredome. Marco: 'Dit is het grootste project waar ik ooit aan heb gewerkt, en dit jaar mijn meest spannende en bijzondere jaar ooit. De film is mijn eerste echte stap als acteur en het album wordt mijn meest persoonlijke plaat tot nu toe'.

Opgenomen in Oeganda (pas de derde grote film opgenomen in het land). Het Afrikaanse land blijft naamloos in de film. Om het realisme te versterken, werd gefilmd in echte vluchtelingenkampen in Oeganda. Kleine rollen werden vervuld door voormalige kindsoldaten en mensen die het conflict in Oeganda van dichtbij hadden meegemaakt. Andere opnamen vonden plaats in Zuid-Afrika.

Met opvallende rollen voor Gamestation, het oranje voetbalshirt Van Nistelrooy, en een Motorola.

Hoe het met twee kindsoldaten verder gaat volgt in titels.

Bezoekers van de film werd opgeroepen om 'friend'te sms'en naar 3344 om donateur te worden van War Child.

Ter verklaring van de titel van zijn drieluik: 'Het witte licht moet altijd schijnen.'

Muziek uitgevoerd door het London Metropolitan Orchestra.

Marco Borsato over WIT LICHT in een interview met Floortje Smit voor Cinema.nl op 4 december 2008: "(...) Toen ik de eerste versie las, kon ik geen woord meer uitbrengen, zo geëmotioneerd was ik. Dit moest gemaakt worden. (...) Jean en ik hebben het er in het beginstadium vaak over gehad: hoe breng je al die afschuwelijke wreedheden in beeld, zonder in clichés te vervallen of juist over de grens te gaan? Wij willen het geweld niet uit de weg gaan, maar we laten ook geen spuitende bloedfonteinen zien. Door ellende te vergroten, waar we in Nederland nog wel eens toe geneigd zijn, bereik je het tegenovergestelde: het houdt de kijkers op afstand. (...) Ik heb de film zes keer gezien en bij die laatste scène heb ik iedere keer zitten huilen.”

Marco Borsato over acteren in de VARA gids 49-2008: “(…) Mijn vertrouwen is als lego-steentjes gebroken en steen voor steen weer opgebouwd. (…) En dat ik misschien geen topacteur was losten ze op door alles om Marco heen 120% te maken – als Marco dan 80% was, zouden we toch nog op 100 uitkomen. Maar het is meer hoor, veel meer. Natuurlijk moet je de eerste tien minuten wennen. Dan ben ik nog Marco Borsato. (…) Het is me wel duidelijk geworden dat dit niet de laatste filmrol is die ik ooit heb gespeeld.”

Facts

De #1 hit Wit Licht is niet te horen in de film.

Marco Borsato kon zich niet kwaad maken om de slechte ontvangst van zijn film 'Wit licht'. "Ik leer van alle opbouwende kritiek", zei hij woensdag 31 december 2008 in De Telegraaf. De zanger voelt zich nauwelijks aangesproken. "Mijn doel was trouwens niet acteur te worden. Ik ben zanger! Maar het verhaal moest verteld en dit was een goede manier. Het publiek beoordeelt de film op al zijn merites en dan is het resultaat dus lovend. Het is zo goed dat deze boodschap is gebracht. En daarom ben ik zo blij met de bezoekersaantallen. Het stroomt toe. Ik zou het heel fijn vinden als mijn hele publiek 'Wit licht' zou zien."

Voor de vertoning in Cannes (onderdeel Un Certain Regard) in mei 2009 werd een internationale re-edit gemaakt. Alle muziek is verwijderd en het verhaal wordt chronologisch verteld. De versie is volgens Jean van de Velde soberder, uitgebeender geworden. Hij kon niet zeggen welke hij beter vond. Ze zijn als een eeneiige tweeling, aldus Van de Velde in 'de Filmkrant' van mei 2009.

Pers

Showbizzsite.be op 21 november 2008: "(...) Wij hebben een kritische medewerker gezonden die wel eens wou ontdekken of er naast de zanger Marco Borsato, ook een acteur bestaat. En of ! Na enkele minuten kijken vergeet je werkelijk Marco Borsato (de zanger) en ben je helemaal mee met het verhaal van Eduard Zuiderwijk, de restauranthouder die Marco neerzet. (...) Twee uur lang heeft ‘Wit Licht’ onze aandacht getrokken en dat komt omdat het in de eerste plaats een spannende speelfilm is geworden. Een film voor alle duidelijkheid en geen documentaire over Afrika of elders. Regisseur Jean van de Velde heeft kunnen beschikken over een top-cast met o.a. Marco Borsato, Thekla Reuten en onze eigen Peter Van den Begin die opnieuw een fantastische rol voor z’n rekening neemt. Naast het het feit dat ‘Wit Licht’ een spannende speelfilm is, staat ook het verhaal en de thematiek van ‘kindsoldaten’ centraal. Je gaat echt huiveren bij het zien van al dit zinloze geweld. De onmacht grijpt je naar de keel en je bent met verstomming geslagen als je kijkt naar ‘Wit Licht’. Helaas leunt de film bijzonder goed aan bij de huidige actualiteit. De Vlaming is bijzonder ongevoelig voor de problemen die zich momenteel stellen in Kongo. Vooral de problematiek van ‘kindsoldaten’ en het bestaan van deze moderne slavenhandel lijkt maar niet door te dringen tot ons. ‘Wit Licht’ is een film die geen blad voor de mond neemt en het probleem hiervan aantoont. (...)"

Femke van Wiggen in 'De Pers' van donderdag 11 december 2008: "(...) goede bedoelingen maken niet per se een goede film, zo blijkt uit WIT LICHT, dat in haar Amerikaanse opzet een wat te grote ambitie toont. Dat Borsato geen briljant acteur is, het zij hem vergeven. Maar dat WIT LICHT bij vlagen nogal onrealistisch vehikel is waarin Borsato als een soort MacGyver achter de Bad Guy aangaat is toch wel erg jammer."

Willem Schouten in 'Sp!ts' van 11 december 2008: "(...) Van de Velde mist uiteraard het budget om WIT LICHT de schaal van BLOOD DIAMOND mee te geven. Maar er schort wel wat meer aan. De keuzes van Borsato's Eduard zijn al te vreemd. Hij sleurt schijnbaar onbekommerd zijn zoon mee op een zeer onzeker avontuur langs vluchtelingen en trekt vervolgens in zijn uppie de bush in. (...) WIT LICHT werkt beter bij de lotgevallen van Abu. Als kijker leef je lang met de jongen mee als hij wanhopig aan iets van menselijkheid wil vasthouden (...) Pas in de climax mag Borsato zijn knuisten laten wapperen. De debutant blijkt dan toch ergens een innerlijke Indiana Jones op een plankje te hebben liggen. Leuk om te zien van de debutant die de Mariah Carey-wisseltrofee voor meest emotiearm acterende zanger toch nooit in de buurt laat komen. Maar om het vaardig vertelde WIT LICHT echt te laten overtuigen had iets meer assertiviteit aansprekender geweest."

Mario Wisse in 'Metro' van donderdag 11 december 2008: "(...) Marco Borsato houdt zich goed staande tussen ervaren collega's als Ricky Koole, Peter van den Begin (die een doodenge oorlogsfotograaf speelt) en Thekla Reuten. (...) De film is nergens belerend, en dat [is] knap voor een film over het vreselijke lot van kindsoldaten."

Jos van der Burg in 'de Filmkrant' van december 2008: "(...) Als Van de Velde zijn scenario had beperkt tot het gruwelijke leven van kindsoldaten, had hier een juichende recensie tgestaan. Helaas (...) De makers, die duidelijk veel research hebben gepleegd, verdien lof omdat ze de werkelijkheid niet simpeler maken dan hij is. Kinderen die gekneed zijn tot meedogenloze soldaten, worden na hun bevrijding niet automatisch weer leuke, normale kinderen. WIT LICHT is een film met twee gezichten: het ene kijkt naar het platte Hollywood, het andere naar de gruwelijke Afrikaanse werkelijkheid." Coen van Zwol in 'NRC Handelblad' van 10 december 2008: "(...) goede doelen vertalen zich zelden in goede films. Wit Licht doet de tenen net niet krommen. Hij biedt mooie plaatjes op locatie in Oeganda en Zuid-Afrika, wisselvallig acteerwerk, redelijke actie en een op een Amerikaanse manier efficiënt plot. Twee mannen die worstelen in een vliegtuig, de held half uit het luik, de schurk die hem over de rand wil duwen. Een kindsoldaatje dat flashbackend zijn weg van trauma naar menselijkheid hervindt. Dat werk. (...) Borsato. Hij is een gevoelsman die overal volschiet, potjes jankt, brokken in zijn keel krijgt. In Wit Licht behoedt men hem voor bombast, maar valt zijn gebrekkige timing des te meer op. Borsato’s reacties zijn steeds een microseconde te laat, daardoor mislukt veel. Borsato vindt een stervend kindje in de bush. Hij sluit hem in de armen als een ervaren verpleger, gaat dan gekke bekken trekken en schokkerig huilen: geen moment overtuigend. Beter verloopt het acteren aan de zwarte kant. Acteur Abby Mukiibi, die in The Last King of Scotland opviel als de sinister afwachtende Masanga, hoofd geheime dienst van dictator Idi Amin, zet rebellenleider Oboke neer als een perverse sektevader. Hij dwingt zijn kindjes sereen glimlachend lafaards in stukken te hakken. Regisseur Jean van de Velde noemt Wit Licht een ‘topproduct’. Zo’n marketingblik tekent veel Nederlandse filmelarij. Ambachtelijk zit het goed, zelfs het gestuntel van Borsato is niet fataal. Maar het blijft een Hollandse watertomaat: sappig maar smakeloos."

Filmmaker Arne Toonen in 'Het Parool' van maandag 15 december 2008 over de recensie in Het Parool van de woensdag ervoor: "(...) de film krijgt slechts twee sterren, want 'De film heeft een dubbel gevoel'. 'Het lijkt wel een lange Postbus 51-spot', waarin we 'met de neus op de feiten worden gedrukt' en 'ons de duimschroeven worden aangedraaid'. Wat is daar mis mee? Warchild is ene prachtig initiatief en waarom mogen zij niet via een film een aangrijpend verhaal vertellen en daarvoor een bekende zanger in de hoofdrol gebruiken om meer publiek te trekken? En wat is er in hemelsnaam mis met veel publiciteit maken voor je film? (...) Bovendien denk ik dat Van de Velde en Van de Sande te getalenteerd zijn om simpelweg een Postbus 51-spot te maken. (...) Zo vind ik dat het scenario bijzonder strak in elkaar zit. Vol goede, onvoorspelbare en orginele plotwendingen. De laatste flashback van de film slaat in als een bom. (...) Na de perspremière en officiële première heb ik de helft van het publiek met tranen uit de zaal zien komen. En die waren er, omdat men geraakt was door het vreselijke lot van menig oorlogskind. Maar goed, de dag erna durf je je als recensent niet te laten kennen en tik je stoer je 'mening'. Daarbij krijg ik steeds vaker het gevoel dat recensenten vooral voor elkaar schrijven in plaats van voor het publiek. Ik vrees dat dit soort afbrekende, soms ook van jaloezie doordrenkte recensies precies de reden zijn waarom Paul Verhoeven, Theo van de Sande en vele andren topfilmmakers naar de VS zijn gevlucht. Omdat ze daar wel de waardering krijgen die ze verdienen voor hun gedegen vakmanschap en gedurfde creativiteit. Het stoort me ontzettend dat WIT LICHT zo onverdiend zwart wordt gemaakt. En ik blijf het jammer vinden dat recensenten nauwelijks met enige trots naar films van Nederlandse makelij durven te kijken. En hou alsjeblieft op over Borsato die als zanger niet zou mogen acteren. Kan het maaiveld in filmland wat hoger?!"

Prijzen

Binnen 2 weken werd de 100.000ste bezoeker geteld, daarom kreeg Jean van de Velde op 24 december 2008 de Gouden Film uitgereikt.

Acteurs Andrew Kintu en Mieke Lawino kregen een eervolle vermelding voor hun 'outstanding performance achievement' tijdens het Monaco Charity Film Festival in mei 2010.

Filmuziek

Nick Laird-Clowes

Titelnummer

Wit licht / Marco Borsato

Camera

Theo van de Sande

Montage

Peter R. Adam

ProdDesign

Wilbert van Dorp

Kostuums

Moira Anne Meyer

Distributeur

Independent Films

Bioszalen

90 bij première

Kleur

Kleur

Budget

7 miljoen euro

Locaties

Oeganda, Zuid-Afrika
Afbeeldingen